Jeste li znali da pojam psihologija potiče od grčkih riječi psiha koja označava dušu i logos koja označava nauku, te da bi u bukvalnom prevodu to značilo nauka o duši?

Jeste li znali da je “oduvijek” postojalo interesovanje za unutrašnji svijet ljudi i životinja, za njihove vidljive i nevidljive procese, ali da se psihologija kao empirijska nauka rodila tek 1879. godine? Tako je, te godine je čuveni Viljem Vunt osnovao prvu psihološku laboratoriju u Lajpcigu.

Postoje mnoga određenja psihologije kao nauke, različite definicije koje pokušavaju u jednu, dvije rečenice da objasne čime se psihologija bavi ali sve se svodi na ovo: Psihologija je nauka koja proučava psihičke procese i osobine – ono što zovemo psihički život čovjeka kao i organske i sredinske uslove njegovog nastanka i razvoja.


Psihički život čovjeka se dijeli na psihičke procese, psihičke osobine i psihička stanja. Prema tome, psihički procesi su dinamički odraz objektivne stvarnosti u našoj svijesti i podsvijesti i mogu biti intelektualni (kognitivni), emocionalni i konativni (voljno-motivacioni) procesi. Psihičke osobine su relativno trajne odlike neke ličnosti koje se najčešće ispoljavaju u ponašanju, a psihička stanja su promjene u našoj psihi i našem organizmu koje su rezultat uticaja određenih spoljašnjih ali i unutrašnjih faktora (npr. raspoloženje).

PSIHOLOŠKE DISCIPLINE

Psihologija kao nauka se može izučavati kroz teorijske i primjenjene discipline. Pišem vam po malo o svakoj kako biste stekli osnovni utisak o tome čime se psiholozi unutar disciplina bave, odnosno da steknete utisak o kompleksnosti i širini psihologije.

Teorijske discipline su:

1. Opšta psihologija – osnovne psihičke funkcije odstalog čovjeka gdje se naglasak stavlja na eksperimentalne metode istraživanja i proučavanja;
2. Fiziološka psihologija – proučava zavisnost psihičkih pojava od organskih osnova;
3. Razvojna psihologija – jedna ogromna disciplina koja opisuje ukupan razvoj čovjeka od rođenja do smrti u svim psihičkim domenima;
4. Socijalna psihologija – proučava osnovne efekte ponašanja pojedinaca ili grupe na drugog pojedinca ili grupu – uticaje socijalnih faktora na pojedinca i obrnuto (npr. sport, publika, psihologija mase, naroda i dr.);
5. Kvanititativna psihologija (npr. psihologija ličnosti) – mjerenje psihičkih procesa i osobina kao i proučavanje individualnih razlika.

Primjenjene discipline su:

1. Pedagoška psihologija – psihološka strana vaspitanja i obrazovanja (motivacija, organizacija vremena, učenje, planiranje programa, rad sa djecom sa teškoćama u razvoju i dr.);
2. Klinička psihologija – dijagnostika, klasifikacija, terapija i prevencija psihičkih poremećaja + mentalna higijena – očuvanje mentalnog zdravlja;
3. Forenzička psihologija – analize osoba u pravnom/sudskom sukobu odnosno psiholog radi kao vještak u sudskom procesu + resocijalizacija delinkvenata, prevencija zločina i dr.;
4. Industrijska/organizacijska/psihologija rada – selekcija i obuka kandidata za pojedina zanimanja, obučavanje za posao, profesionalna orijentacija i dr.;
5. Bihejvioralna medicina (zdravstvena psihologija) – identifikuju se psihički uslovi koji dovode do određene tjelesne bolesti kao i faktore koi su važni u ozdravljenju;
6. Sportska psihologija – otkrivanje psiholoških i fizioloških faktora za uspjeh u sprotiskim aktivnostima.


Sve ove discipline su jako zanimljive i na izvjestan način funkcionišu zasebno ali se nadopunjavaju i koriste jedna drugu kako bi se unaprijedilo razumijevanje čovjeka i njegovih funkcija.


DODATAK

Psihologija se kod nas (BiH/Srbija) izučava na odsjeku za Psihologiju uglavnom pri Filozofskom fakultetu (Banja Luka, Sarajevo + Beograd, Novi Sad). Za ostale gradove nisam sigurna pri kojem se fakultetu nalazi.

U Banjoj Luci studij psihologije traje 3+2 godine (3 godine osnovnih studija (bachelor’s degree) + 2 godine master studija (master’s degree)). Nakon 3 godine dobijate zvanje diplomirani psiholog (kao što sam ja) ali nemate pravo na samostalno obavljanje poslova sve dok ne završite master studije. Dakle, nakon završetka studija psihologije postajete psiholog što se bitno razlikuje od psihoterapeuta (za kojeg je potrebno dodatnih par godina edukacije i usavršavanja) i psihijatra (koji se postaje završetkom studija medicine te specijalizacijom psihijatrije). Sve u svemu, psiholog – psihoterapeut – psihijatar –> nisu isto.


__________________________________________________________________________________
Ovo je samo mali, mali dio osnovnog o psihologiji i njenim discpiplinama. U nekom narednom tekstu, proširićemo priču. Do tada nam pišite koja disciplina vam je najzanimljivija. 🙂

Literatura:

1. Žiropađa, Lj. (2007). Psihološke discipline. Uvod u psihologiju. Beograd, SR: Čigoja štampa.


Autor:
Gorana Vukmir